BEURSNIEUWS
New Security Magazine 147 – augustus 2018
Maatschappelijke evoluties stellen HSE professional voor stevige uitdagingen
In de zevende editie van het HSEWorld event, georganiseerd door Wolters Kluwers was ‘Ready for the future’ de rode draad door de presentaties. Er komen heel wat interessante uitdagingen op de weg van wie verantwoordelijk is voor HSE (Health, Safety & Environment), zo bleek. We pikten er twee sessies uit: de resultaten van het TrendCatcher onderzoek en het tweede over de verschillen en raakvlakken tussen safety en security.
David Metcalfe, CEO van onderzoeksbureau Verdantix kwam de net binnengelopen resultaten van het TrendCatcher onderzoek voorstellen. Dat onderzoek – uitgevoerd eind 2017- spitst zich toe op hoe Belgische bedrijven en hun HSE-professionals omgaan met de evoluties in deze sector. Een vergelijking met andere Europese landen biedt bijzondere inzichten in de materie. Vooral de recente technologische innovaties springen in het oog, zoals sensoren, cloudgebruik en drones. Vaak is er wat terughoudendheid om deze innovaties meteen te omarmen, maar David Metcalfe drukte met een scherp voorbeeld de toehoorders meteen met de neus op de feiten: “In Londen ontspoorde vorig jaar een reizigerstrein in een bocht. De treinbestuurder was oververmoeid en was ingedommeld, waardoor hij de bocht te snel aansneed. Het resultaat: zeven doden. Na het ongeluk besloot de treinoperator tot de implementatie van preventiemaatregelen. Via een infraroodsysteem wordt de vermoeidheid van de bestuurder nu in het oog gehouden en als deze in het gedrang komt wordt een luid alarmsignaal gegeven in combinatie met het hard schudden van de bestuurderszetel. Wat ik daar uit leer? Had men eerder de beschikbare technologie gebruikt, dan waren de zeven doden niet gevallen. Het besef van het belang om innovaties toe te passen kan dus letterlijk levens redden.“
Uit de cijfers van het onderzoek blijkt België in vergelijking met de wereldwijde resultaten helaas niet zo denderend te scoren over de inzet van nieuwe technologie. Meerdere voorbeelden uit het onderzoek staven deze conclusie. Slechts 14% van de Belgische HSE’ers vindt technologie een essentieel onderdeel van zijn of haar job. Liefst 41% neemt een afwachtende houding aan. 18% wijst technologie zelfs volledig af. De cijfers wereldwijd klokken af op 35% die technologie essentieel vindt, terwijl slechts 3% dit volledig afwijst. Bovendien heeft slechts 9% van de Belgische HSE professional een strategie met betrekking tot technologie. David Metcalfe: “Ook de budgetten voor HSE zijn bij jullie beperkter. Audits, conferenties, consulting, de aankoop van PBM’s: het slokt nogal wat geld op. En nu komen ook nog eens al die innovaties op ons af, zoals kledij met slimme sensoren in verwerkt en mobiele apps die bijvoorbeeld veiligheidsinspecties in goede banen leiden. Ook het gebruik van de cloud zit wereldwijd in de lift en wordt geaccepteerd. In België blijkt er evenwel meer achterdocht te zijn rond deze materies”, aldus Metcalfe.
Security vs. Safety
Een andere gesmaakte bijdrage tijdens HSEWorld was die van Marlies Sas, onderzoekster aan de Universiteit van Antwerpen. Zij wees ons op het verschil tussen safety (veiligheid) en security (beveiliging), twee belangrijke domeinen met veel raakvlakken maar ook met belangrijke verschillen. De aanslagen op de WTC-gebouwen in 2001 waren zowat het keerpunt waarop ook security meer op de voorgrond trad. Ook de recentere aanslagen in ons land en de grotere aandacht voor cybergevaren maken dat security een belangrijke plaats inneemt in het veiligheidsbeleid. Marlies Sas: “Helaas lopen beide aspecten niet altijd in lijn met elkaar. Meer nog: soms staan ze diametraal tegenover elkaar.“
De achterliggende eigenschappen van safety en security maken meteen al duidelijk dat het om twee verschillende concepten gaat (zie tabel). Zo is de aard van een safety-incident nooit intentioneel, terwijl dat bij een security-incident wel het geval is. Bij safety is er geen agressor, terwijl die bij security net wel aanwezig is. Een derde verschil is de inschatting van de risico’s. In het geval van safety is de kans op een incident bepaalbaar. Bij security-incidenten is dat heel wat moeilijker inschatbaar.
Marlies Sas: “Om het verschil tussen safety en security verder te illustreren volstaat een eenvoudig voorbeeld. Stel dat er in een chemisch bedrijf twee tanks naast elkaar staan waarbij de ene een ongevaarlijke stof bevat en de andere een stof met een hoog risico. Als we met een duidelijke sticker duidelijk maken welke tank de gevaarlijke stof bevat, dan is dat voor werknemers een belangrijke vooruitgang voor hun veiligheid. Voor personen met slechte bedoelingen kan dit evenwel een grote hulp zijn om net meer schade te veroorzaken. Bij de implementatie van maatregelen moet dus rekening gehouden worden met de impact op beide concepten.”
Concepten groeien naar elkaar toe
Een belangrijke evolutie in de relatie tussen beide concepten is dat ze naar elkaar toe lijken te groeien. Er zijn ook steeds meer raakvlakken en overlappingen tussen de eisen van de normen en wetten van beide. Het onderscheid is dan ook niet altijd even makkelijk te maken. Hoe moet je als HSE-verantwoordelijke hiermee omgaan? Een integrale aanpak lijkt aangewezen. Dit zijn enkele handige tips. Dezelfde communicatiekanalen, actieplannen, prestatie-indicatoren en uniforme procedures gebruiken, geeft duidelijkheid aan de werknemers. Een beleid is pas optimaal als management en werknemers zich bewust zijn van risico’s en handelingsstrategieën. Bij het invoeren van technologische en organisatorische maatregelen moet ook de menselijke factor meegenomen worden. Awareness creëren over de implementatie is broodnodig. Een combinatie van een proactieve en reactieve aanpak werkt prima. Proactieve maatregelen vergroten het veiligheidsniveau omdat je zo mogelijke incidenten een stap voor bent. Reactieve handelingen zorgen dan weer voor terugkoppeling over incidenten en laten toe om bepaalde aspecten beter onder controle te krijgen.
Door Sammy Soetaert