PROJECT
New Security Magazine 165 – februari 2023
Kanaaltunneltechnologie in de strijd tegen spoorlopers
De plaatsing van het detectiesysteem gebeurde ’s nachts zodat er geen impact was op het treinverkeer. Foto : RAS/AIS
De plaatsing van het detectiesysteem gebeurde ’s nachts zodat er geen impact was op het treinverkeer. Foto : RAS/AIS
Sorhea Maxiris actief infrarood zuil. Foto : RAS/AIS
Sorhea GFENCE sensorkabels. Foto : RAS/AIS
De zuidelijke tunnelingang van de Noord-Zuidverbinding is het drukste punt van het Belgische spoornet en de op één na drukste treintunnel wereldwijd.
De speciale bewegingssensoren hebben diverse instelbare parameters waarmee hun sensorgevoeligheid kan afgesteld worden.
Op 20 december 2022 begon een nieuw hoofdstuk in de strijd tegen spoorlopen. Aan de zuidelijke tunnelingang van de Noord-Zuidverbinding – het drukste punt van het Belgische spoornet en de op één na drukste treintunnel wereldwijd – installeerde Infrabel een detectiesysteem dat vergelijkbaar is met wat wordt gebruikt in de Kanaaltunnel. Het is een geavanceerd bewakingssysteem dat een raster van infraroodstralen uitzendt dat iedereen detecteert die de tunnel binnendringt. Dit systeem heeft een dubbel doel: zoveel mogelijk ongevallen met slachtoffers in de tunnel vermijden en tegelijk ook de stiptheid van het treinverkeer zoveel mogelijk beschermen. Op korte termijn worden gelijkaardige oplossingen op nog andere sleutelposities van het Belgische spoorwegnet geïnstalleerd.
Brussel-Kapellekerk ligt aan de zuidelijke ingang van de Noord-Zuidverbinding. Het is een van de 49 hotspots van spoorlopen in België. “Gemiddeld worden hier jaarlijks 18 gevallen van spoorlopen (of pogingen tot) geregistreerd”, vertelt Thomas Baeken, woordvoerder van Infrabel. “Dit is bijzonder nefast voor de goede werking van het treinverkeer. Dagelijks rijden ongeveer 1.200 treinen door de Noord-Zuidverbinding. Wanneer iemand de tunnel probeert binnen te dringen, is dat dus niet alleen levensgevaarlijk maar heeft het ook een enorme impact voor de regelmaat het treinverkeer. Op het totale netwerk werden in 2021 591 gevallen van spoorlopen geregistreerd (tegenover 614 in 2020). Al deze incidenten deden zich voor in de 49 hotspots die door Infrabel zijn geïdentificeerd. In 2021 stierven vijf mensen door op, over of naast de sporen te lopen. In 2021 veroorzaakten spoorlopers gemiddeld bijna 5 uur vertraging per dag. Spoorlopers riskeren een boete van €300 en verhoogd tot €500 bij recidive.”
Gecombineerde oplossing
Om deze redenen werkt infrastructuurbeheerder Infrabel aan de beveiliging van deze zones met innovatieve maatregelen om spoorlopers te ontmoedigen. Daarom installeerde Infrabel hier dezelfde technologie die gebruikt wordt voor de beveiliging van de Kanaaltunnel. Het is een detectiesysteem dat werkt met infraroodstralen. Tegelijk plaatste de infrastructuurbeheerder ook ‘intelligente afsluitingen’, die mensen detecteren die erop klimmen of ze vernielen.
“Aan de zuidelijke tunnelingang van de Noord-Zuidverbinding hebben we een combinatie gerealiseerd van acht Sorhea Maxiris actief infrarood zuilen en Sorhea GFENCE sensorkabels”, legt Wouter Carrette, product manager intrusion bij RAS/AIS, uit. “De uitvoering gebeurde in nauwe samenwerking met Fichet Security Solutions Belgium. Het systeem bestaat uit twee kolommen van elk 4 m hoog. Tussen deze twee palen weven 12 infraroodstralen een voor het blote oog onzichtbaar horizontaal raster. Verspreid over de drie tunnelkokers staan er acht zuilen. Het systeem is ook zo ontworpen dat het geen alarm verstuurt wanneer er een trein door de stralen rijdt terwijl een menselijke doorkruising net wel een gewenst alarm opwekt.”
Brussels Control Room
“Tegelijk zijn er ook per tunnelkoker twee camera’s gekoppeld aan het infraroodssysteem. De zes camera’s staan 50 meter verder in de tunnel en zijn naar buiten gericht. Wanneer een persoon wordt gedetecteerd, activeert er automatisch een alarmsignaal en verschijnen de camerabeelden automatisch gevisualiseerd op een gebouwenbeheersysteem. Zo hebben de bewakingsagenten in de Brussels Control Room op ieder moment zicht op wat er gebeurt en kan men indien nodig de gepaste maatregelen nemen. Deze detectie en een snelle interventie kunnen de impact op de regelmaat van het treinverkeer beperken. Belangrijk om te vermelden is hoe we deze installatie hebben geplaatst! Dit mocht geen impact hebben op het treinverkeer. Logisch, want het zou nogal absurd zijn dat je een installatie plaatst om de stiptheid te verbeteren en ondertussen enkele treinen moet vertragen of schrappen. Dus mochten we samen met het installatiebedrijf gedurende enkele nachten tussen 23u30 en 04u over de sporen lopen om alles te plaatsen en in bedrijf te stellen. Geen sinecure, maar dankzij een goede voorbereiding en een optimale samenwerking is alles perfect volgens het boekje verlopen.”
“Dit is niet de eerste maatregel die we nemen om de stiptheid in de Noord-Zuidverbinding te verbeteren”, vult Thomas Baeken aan. “Een belangrijke maatregel was om de openingen tussen de drie tunnels – een tunnel per twee sporen – dicht te metselen. Als we weten in welke tunnel spoorlopers werden gesignaleerd, dan moet er maar een derde van de capaciteit worden stilgelegd, terwijl dat vroeger alle treinverkeer betrof. Maar zelfs maar twee van de zes sporen afsluiten heeft een enorme impact, als je weet dat Brussel-Zuid 22 perronsporen telt en Brussel-Noord 12.”
In totaal investeerde Infrabel € 170.000 in deze technologie die zijn nut eerder al bewees in de Kanaaltunnel en nu ook in Brussel. Het systeem zal binnenkort ook geïnstalleerd worden op nog andere sleutelposities op het Belgische spoor zoals de noordelijke tunnelingang van de Noord-Zuidverbinding, de Schuman-Josafattunnel, de treinverbinding onder het station van Antwerpen-Centraal en de tunnel van Soumagne (hogesnelheidslijn Brussel-Duitsland).
GFENCE sensorkabels
Samen met deze infraroodtechnologie plaatste Infrabel aan beide kanten van het station Brussel-Kapellekerk een zogenaamde intelligente afsluiting. Wouter Carrette: “Deze hekken van 2,5m hoog zijn uitgerust met speciale bewegingssensoren. Wanneer iemand over de intelligente afsluiting probeert te klimmen om over de sporen te lopen, registreren sensoren de schokken en capteren twee 360°-camera’s alles. De afsluithekken zijn om de paar meter uitgerust met speciale bewegingssensoren. Deze sensoren hebben diverse instelbare parameters waarmee hun sensorgevoeligheid kan afgesteld worden. De camera’s staan strategisch opgesteld op hoge palen. Tegelijk komt er dan ook een waarschuwingssignaal binnen in de Brussels Control Room en kunnen de operatoren real-time evalueren en maatregelen nemen.” Voor de intelligente afsluiting gaat het om een investering van bijna € 200.000. Eerder werden er al gelijkaardige afsluitingen geplaatst in Jambes in 2019 en in Kortrijk in 2021 waar ze hun efficiëntie al ruimschoots bewezen.
“Dit project is een mooi bewijs van waar we bij RAS/AIS echt voor staan”, besluit Wouter Carrette. “We zijn veel meer dan louter een distributiepartner van elektronisch beveiligingsmateriaal voor onze partners – installatiebedrijven, particulieren, bedrijven, openbare instellingen – in België en het Groothertogdom Luxemburg. We ondersteunen onze klanten met raad en daad. Hiervoor kunnen we terugvallen op onze performante organisatie met de nodige infrastructuur, logistieke diensten, technische capaciteiten, commerciële en klantgerichte kwaliteiten en uiteraard ook onze RAS/AIS Academy voor theoretische en praktische opleidingen.”
Door Rudy Gunst