REPORTAGE
New Security Magazine 151 – augustus 2019
Technologie helpt ingrijpen voordat een incident escaleert
Door voorzichtig te zijn kun je problemen en ongelukken voorkomen. Op het gebied van veiligheid is dat natuurlijk niet anders. U kunt een incident beter in de kiem smoren, dan wachten tot het escaleert. Zo dacht men enkele jaren geleden ook in Eindhoven. In het uitgaansgebied Stratumseind van die Nederlandse stad waren vechtpartijen en andere problemen aan de orde van de nacht. Tegenwoordig gaat het veel beter en dat is te danken aan zeer geavanceerde technologie.
In 2012 was de situatie in het populaire uitgaansgebied zo schrijnend dat ‘platgooien’ als serieuze optie werd genoemd. Dat is gelukkig niet gebeurd, maar aanpak van de onveiligheid in het gebied werd onvermijdelijk gevonden. Niet door nog meer buitenwippers en politieagenten in te zetten, maar door slimme technologie. Onder leiding van technologiebedrijf Atos werd een consortium opgericht dat een systeem ging ontwikkelen dat incidenten moest kunnen voorspellen. Het project luistert naar de naam CityPulse en wordt uitgevoerd met het samenwerkingsverband Dutch Institute of Safety & Security en chipfabrikant Intel.
Ongewoon gedrag
In 2015 werd begonnen met het plaatsen van de eerste sensoren, waarmee onder andere drukte, lawaai, ongewoon gedrag en temperatuur kon worden gemeten. Al snel kwamen daar sensoren bij, om tot steeds nauwkeuriger metingen en steeds meer big data te komen. Zelfs de hoeveelheid verkochte alcoholische drank wordt gemeten. Zo ontstond geleidelijk een beeld van de verschillende situaties die meestal aan incidenten vooraf gaan. Als zo’n situatie zich tegenwoordig voordoet, worden beveiligers en politie direct gewaarschuwd, zodat zij kunnen ingrijpen voordat de toestand uit de hand loopt, omdat bijvoorbeeld anderen zich ermee gaan bemoeien.
Het project wordt ondersteund door de gemeente Eindhoven. Dit omdat men uiteraard een veiliger uitgaansgebied wil, maar ook omdat men graag samenwerkingen ziet tussen overheid en bedrijfsleven om de openbare ruimte veiliger te krijgen. De openbare ruimte mag dan gebruikt worden om nieuwe, innovatieve ideeën te ontwikkelen, zoals CityPulse, dat van Stratumseind een ‘living lab’ heeft gemaakt. Daar blijft het overigens bij. De gemeente betaalt niets aan het project. De betrokken bedrijven hebben het project gefinancierd uit hun R&D-budget.
De-escalerende werking
Inmiddels is het systeem goed in staat om de stemming van het publiek te meten. Daartoe wordt het geluid geanalyseerd, maar worden ook automatisch de berichten gelezen die bezoekers via sociale media uitwisselen. Bij bepaalde woordkeuzes kan op basis van uitgebreid onderzoek verwacht worden dat er iets gaat gebeuren en zal preventief veiligheidspersoneel worden ingezet. Gelijktijdig worden heel geleidelijk de kleur en intensiteit van de straatverlichting veranderd, omdat onderzoek heeft geleerd dat hier een de-escalerende werking van uitgaat. Om privacy-redenen wordt niet direct gekeken naar waar dreigende berichten vandaan komen. Ook worden met de microfoons geen gesprekken afgeluisterd en worden mensen niet herkenbaar op video vastgelegd of door de camera’s automatisch geïdentificeerd. Het gaat alleen om het analyseren van drukte en bewegingspatronen. Veiligheidsmensen zullen via de camera’s of ter plekke moeten bepalen of er werkelijk een dreiging is en wie daarvan als veroorzaker kan worden aangemerkt. Die kan niet altijd worden opgepakt. Zeker niet als er nog niets strafbaars is gedaan. Maar hinderlijk volgen is in de regel al voldoende om iemand van boze plannen af te laten zien.
Leerproces
CityPulse is geen toverdoos, die je in elk uitgaansgebied kan installeren. Het kan vele jaren duren voordat er voldoende data is verzameld om de algoritmen goed te laten werken. Bij elk project start het leerproces opnieuw, al draagt de ervaring die steeds wordt opgedaan wel bij aan versnelling van de implementatie. Niettemin blijft het een specialistische klus om dergelijke, hoogwaardige technologie effectief in te zetten. Een dure klus ook, die niet makkelijk te herhalen is als er geen fondsen beschikbaar worden gesteld door belanghebbenden. De caféhouders zou bijvoorbeeld om een bedrage kunnen worden gevraagd. Tenslotte profiteren zij het meest van een veilig uitgaansgebied. Er zullen meer mensen met een ruimer bestedingspatroon op bezoek komen, als die niet een groot risico lopen om slachtoffer te worden van een overval of mishandeling.
Juridische aspecten
Technologie alleen lost niets op. Het gaat altijd om een mix van technologie en mensen. Waarmee bij een project als CityPulse ook terdege rekening mee gehouden moet worden zijn de juridische aspecten. Is de privacy voldoende gewaarborgd, van mensen tegen wie geen verdenking bestaat? Waar houdt het publieke domein op en begint het private domein? Ook op dit gebied vormde Eindhoven een testcase. Voorts zijn natuurlijk de kosten relevant. Dankzij de inbreng van de deelnemende bedrijven hoefde de gemeente Eindhoven niet te betalen voor het systeem en de ontwikkeling daarvan, terwijl er vele kostbare projecturen in geïnvesteerd zijn. Bij toekomstige projecten zal er wel budget beschikbaar moeten zijn, of dat nu bij de gemeente is of bij de ondernemers die profijt hebben van de verhoogde veiligheid.
Prettig voelen
Stratumseind is voor smart cities natuurlijk niet uniek. Over heel de wereld wordt met dergelijke technologie geëxperimenteerd, al gaat het vaker om het beheer van de leefbaarheid van een stad dan om de veiligheid. Beide hebben natuurlijk sterke raakvlakken, maar het kan toch een groot verschil maken of een project dient voor het evenwichtig verdelen van het verkeer over de stad of voor het voorkomen van criminaliteit. Beide disciplines kunnen in ieder geval veel van elkaar leren. Dat was ook de motivatie van Atos en Intel om CityPulse te beginnen. De opgedane kennis is in te zetten voor veiligheid in uitgaansgebieden, maar zeker ook voor andere toepassingen. Een winkelgebied kan bijvoorbeeld aantrekkelijker worden gemaakt door met licht en geluid te werken. Zelfs het verspreiden van geuren is een mogelijkheid. Als mensen zich ergens prettig voelen, zullen ze niet alleen sneller en vaker terugkeren, maar ook langer aanwezig blijven en eerder in de verleiding komen om iets te kopen of op een terrasje te gaan zitten. Beveiliging dient zeker niet alleen ter voorkoming of bestrijding van criminaliteit. Het verhoogt ook het welbehagen van mensen. Daardoor mag zeker niet alleen van een kostenpost worden gesproken en beperken de baten zich evenmin tot risicoreductie. Een veilig gevoel kan zeker voor ondernemers in een winkel- of uitgaansgebied aan een directe verhoging van de omzet bijdragen. Dat heeft CityPulse in Eindhoven in ieder geval aangetoond. Niemand zal het nu nog wagen voor te stellen om Stratumseind ‘plat’ te gooien.